Sigorta ve Reasürans Brokerleri Derneği (SBD) Yönetim Kurulu Üyesi Gencay Genç, Türkiye Sigorta Birliği’nin Altınbaş Üniversitesi ile ortaklaşa düzenlediği Teknolojik Gelişmelerin Sigorta Hukukuna Yansımaları Sempozyumu’na katılım sağladı. Sempozyum kapsamında gerçekleştirilen “Sigortacılıkta Yeni Nesil İş Modelleri ve Yaklaşımlar” başlıklı ilk oturumda söz alan Genç, sektörün geleceğini yakından ilgilendiren gömülü sigortacılık sistemi hakkında derinlemesine analizler paylaştı.
Gelenekten Dijital Geleceğe Uzanan Sektör Tecrübesi
Sempozyumdaki konuşmasına kendi profesyonel geçmişinden ve sektörel birikiminden bahsederek başlayan SBD Yönetim Kurulu Üyesi Gencay Genç, sigortacılığı öncelikle bir aile geleneği olarak tanıdığını belirtti. Babasının 1990 yılından bu yana sigortacılık yaptığını, uzun yıllar acentelik yürüttükten sonra 2005 senesinde brokerlik unvanını aldığını aktaran Genç, kendisinin de yaklaşık 20 yıldır bizzat sigorta brokerlik mesleğini icra ettiğini dile getirdi.
Bir dönem uluslararası brokerlık organizasyonları ile ortaklıklar geliştirdiklerini ve sigortanın hemen her alanında, özellikle de satış dağıtım kanallarında aktif olarak yer aldığını ifade eden Genç, bu masanın her tarafında oturduğunu söyleyebileceğini belirtti. Sigorta şirketi bünyesinde doğrudan çalışmamış olsa da reasürans ve underwriting çalışmalarında bulunduğunu kaydeden Genç, kendisini bugünlere taşıyan unsurun sigorta mesleğinin kendisi olduğunu vurguladı. Bu yönüyle mesleğe acente, broker ya da sigorta şirketi ayrımı gözetmeksizin bütünsel bir pencereden baktığını ve sektörü ileriye taşımayı bir sorumluluk saydığını sözlerine ekledi.
Son dört yıldır kendi kurduğu bir sigorta teknolojisi şirketini bizzat yöneterek işin girişimcilik boyutunda da yer aldığını açıklayan Genç, ayrıca son beş yıldır Sigorta ve Reasürans Brokerleri Derneği Yönetim Kurulu Üyeliği ile birlikte derneğin Dijital Sigortacılık Komitesi Başkanlığını yürüttüğünü anımsattı. Dolayısıyla gömülü sigortacılık konusuna köklü bir geleneğin içinden gelip dijital dünyayı da sahiplenmiş bir sigorta aracısının penceresinden baktığını ifade etti.
Sahadaki Gerçeklikler ile Hukuki Çerçevenin Uyumu
Acentenin, brokerin ve sigorta şirketinin haklarını birlikte gözeten ancak meseleyi ağırlıklı olarak uygulamanın içinden değerlendiren bir gözle bakmaya çalıştığını belirten Gencay Genç, değerli hukukçuların çizdiği teorik çerçevenin içini sahadaki gerçekliklerle doldurmanın kendilerine düşen bir görev olacağını kaydetti. Sunumunun akışında öncelikle gömülü sigortanın tanımını ve sınırlarını ortaya koyacağını, ardından getirdiği yeni iş modelini ve değer zincirindeki güç kaymasını ele alacağını paylaştı.
Daha sonra meselenin müşteri menfaatine bakan yönünü, hukuki uyum sorununu ve Avrupa'daki uygulama örneklerini değerlendireceğini belirten Genç, nihayetinde paylaşmak istediği asıl teze ulaşacağını aktardı. Muhakemenin birlikte izlenebilmesi adına tezini baştan ifade eden Genç, gömülü sigortanın doğru kurgulandığında aracıyı saf dışı bırakmayacağını, aksine denetlenebilir ve sigortacılık formasyonuna sahip bir aracının gözetimini her zamankinden daha gerekli kılacağını savundu. Meseleyi bu gözetimin nasıl tesis edileceği sorusunun oluşturduğunu belirtti.
Sempozyum hazırlık sürecinde akademisyenlerin yönlendirmesiyle olabildiğince referanslı bir konuşma hazırlamaya çalıştığını aktaran Genç, Oviedo Üniversitesi Ticaret Hukuku Profesörü ve AIDA (Association Internationale de Droit des Assurances- Uluslararası Sigorta Hukuku Derneği) Avrupa Komitesi Eş Başkanı Prof. Dr. María Luz Muñoz Paredes'in bu konudaki çalışmalarını esas aldığını açıkladı. Gömülü sigortanın temel olarak gömülü finansın bir uzantısı olduğunu ifade eden Genç, finansal bir ürünün, finansal olmayan bir mal veya hizmetin dijital satın alma sürecine entegre edilmesi süreciyle karşı karşıya kalındığını bildirdi.
GENİŞ VE DAR ANLAMIYLA GÖMÜLÜ SİGORTACILIK NEDİR?
Gömülü sigortacılığın ne uygulamada ne de iktisadi yazında tek bir tanımının mevcut olmadığına dikkat çeken Gencay Genç, bu kavramın biri geniş, diğeri dar olmak üzere iki ayrı anlamı söz konusu olduğunu dile getirdi. Geniş anlamda gömülü sigortanın, bir şirketin kendi satış platformunda kendi ürünlerine ilişkin riskleri içinde teminat sunması olarak tanımlandığını belirten Genç, Tesla'nın kendi araçları için tasarladığı ancak aracın satın alınmasından sonra da yaptırılabilen sigorta sisteminin bu kategorinin en net örneği olduğunu söyledi. Burada sigortanın ana üründen bağımsız biçimde ek bir hizmet gibi alınabildiğini ekledi.
Dar ve asıl anlamda gömülü sigortanın ise, sigortanın çevrim içi satın alma akışının belirli bir anında isteğe bağlı bir ek olarak sunulması biçiminde gerçekleştiğini belirten Genç, küresel e-ticaret platformlarında elektronik eşya satın alırken veya bir kargo gönderiminde karşılaşılan teminatların bu nitelikte olduğunu vurguladı. Burada sigortanın açıkça satın alınan mal veya hizmete bağlı ve onu tamamlayan bir yan unsur olarak konumlandığını ifade etti. Üstelik girişimin müşteriden değil, sigortayı satın alma güzergâhına yerleştiren şirketten geldiğini belirtti.
Dar anlamın kendi içinde iki alt türü olduğunu anlatan Genç, birinci türde sigortanın ürüne tümüyle entegre edildiğini, ana üründen ayrılmaz bir parça gibi durduğunu, ayrı bir onay veya ana ürünün bedelinden bağımsız bir prim gerektirmediğini söyledi. İspanya'daki Uber sürücü teminatı ya da Airbnb'nin sunduğu güvencelerin bu türden olduğunu örnek gösteren Genç, kullanıcıların uygulamayı başlattığı andan itibaren sigortalı olduğunu ve bu bedelin anlaşmalar gereği tahsil edildiğini paylaştı. İkinci alt türde ise sigortanın, ödeme öncesinde sunulan isteğe bağlı bir ek seçenek olarak karşımıza çıktığını belirten Genç, iki türde de müşterinin teminatı yetersiz bulursa dilediği zaman ayrıca başka bir sigorta da alabileceğini belirtti.
GÖMÜLÜ SİGORTACILIK KAPSAMINA GİRMEYEN MODELLER
Neyin gömülü sigorta olmadığını da netleştirmek gerektiğini ifade eden Gencay Genç, bir perakendecinin sattığı ürünle hiçbir bağı bulunmayan hayat, sağlık veya evcil hayvan poliçelerini kendi web sitesinden pazarlamasının gömülü sigorta sayılamayacağını açıkladı. İspanya'daki IKEA örneğinde doğrudan sağlık, evcil hayvan ya da hayat sigortası gibi ürünlerin satılmasının buna örnek olduğunu ve bunun gömülü sigortayla bir ilişkisinin bulunmadığını aktardı.
Ne var ki bu ayrımın pratikte her zaman mutlak olmadığını dile getiren Genç, aynı şirketin hem gömülü sigorta sunup hem de ayrı bir sigorta satışı yapabileceğine dikkat çekti. Amazon'un İngiltere'de elektronik cihaz satarken gömülü sigorta sunduğunu, aynı zamanda belirli dönemlerde açtığı sigorta mağazası üzerinden aracı kurumlar vasıtasıyla diğer sigorta ürünlerini de gömülü olmadan sattığını aktaran Genç, küresel örneklerde bir aktörün her iki modeli de eş zamanlı yürütebildiğini ifade etti.
Bütün bu biçimlerin ortak paydasını açıklayan Genç, gömülü sigortanın geleneksel bir sigortacı, acente veya broker olmadan, asıl işi başka bir ürün ya da hizmet satmak olan bir şirket tarafından pazarlanan dijital bir sigorta modeli olduğunu tanımladı. Bu modelin finanstan telekomünikasyona, enerjiden seyahat ve e-ticarete kadar her türlü satın alma sürecine yerleştirilebileceğini belirtti. Müşterinin karşısına çıkan ürünün platform tarafından pazarlandığını, müşterinin çoğu zaman teminatı bambaşka bir şirketin ya da aracının sağladığının farkında dahi olmadığını belirterek uygulamadaki bu eksikliğe dikkat çekti.
SEKTÖREL DEĞER ZİNCİRİNDE YAŞANAN GÜÇ KAYMASI
Bugün itibarıyla yalnızca basit, şeffaf ve tazminat süreci yalın olan poliçelerin gömülebildiğini söyleyen Gencay Genç, ancak hayat sigortası da dahil olmak üzere daha karmaşık ürünlerin bu eğilime kademeli olarak katılacağının öngörüldüğünü aktardı. Dijitalleşmenin genelinde olduğu gibi bu yeni kanalın geleneksel olanın yerini tamamen almadığını, gömülü sigorta ile yüz yüze sunulan tamamlayıcı sigortaların bir arada var olmaya devam ettiğini belirtti. Bu ürünlerin düşük primli, sade, hızlı ve tek bir riske odaklı yapılarıyla hukuki nitelikleri de belirlediğini sözlerine ekledi.
Gömülü sigortanın yalnızca bir satış yöntemi olmadığını, sigortacılığın değer zincirinde ciddi bir güç kaymasını ifade ettiğini vurgulayan Genç, geleneksel modelde sigortayı şirketin tasarlayıp kendi acentesi ya da brokeri vasıtasıyla sattığını, yeni modelde ise ürünü çoğunlukla teknoloji altyapısına sahip Insurtech firmalarının tasarladığını aktardı. Bu kurguda geleneksel brokerlerin ve acentelerin konumunun küresel ölçekte bir değişimle karşı karşıya kaldığını, bu eğilimden yararlanabilmeleri için dijitalleşmelerini artırmaları ve piyasa bilgisiyle katma değer üretmeleri gerektiğini savundu.
Konuşmasının son bölümünde Türkiye'deki gelişmelere de değinen Genç, ülkemizde de artık bütünleşik sigorta adı altında gömülü sigorta mevzuatı sürecine girildiğini müjdeledi. Birinci tur görüşlerin taraflardan alındığını ve ikinci tur görüşme aşamasına gelindiğini bildiren Genç, gerek müşteri haklarının gerekse sigortacıların haklarının korunması adına sisteme bir sigorta aracısının dahil edilmesinin sahadaki birçok gri alanı daha açık ve net bir hale getireceğini öngördüğünü ifade etti.