Türk P&I Sigorta Teknik Müdür Yardımcısı Gizem Esi Gül’ün “Gemilerde Servis Dışı Bekleme (Lay-Up) Uygulaması ve Lay-Up Statüsünün Değerlendirilmesine İlişkin Esaslar” başlıklı makalesi şöyle:

Lay-Up (Servis Dışı Bekleme), bir geminin armatörü veya işleteni tarafından ticari faaliyetlerinden geçici olarak çekilerek, belirlenen bir liman, rıhtım, bağlama sahası veya emniyetli demirleme bölgesinde, belirli bir süre için işletme dışı tutulmasıdır.

Lay-up uygulaması; piyasa koşulları, ekonomik nedenler, bakım ve onarım programları, klas yenileme çalışmaları, satış süreci veya benzeri operasyonel gerekçelerle gerçekleştirilebilmektedir. Geminin lay-up statüsüne alınması, sigorta teminatı açısından risk profilini değiştirebildiğinden, sigortacının önceden bilgilendirilmesini ve poliçe hükümlerine uygun hareket edilmesini gerektirir.

Lay up türleri Hot Lay-Up ( Sıcak Lay-up) ve Cold Lay- Up ( Soğuk Lay-Up) olmak üzere ikiye ayrılır.

1. Hot Lay-Up

Hot Lay-Up, geminin kısa süre içerisinde yeniden ticari hizmete dönebilecek şekilde hazır tutulduğu servis dışı bekleme uygulamasıdır. Bu yöntemde gemi tamamen işletme dışına çıkarılmaz; ana makine, yardımcı makineler, jeneratörler ve diğer kritik sistemler çalışır durumda veya kısa sürede işletmeye alınabilecek şekilde muhafaza edilir. Sistemlerin operasyonel güvenilirliğini korumak amacıyla belirli periyotlarla çalıştırılması ve gerekli bakım faaliyetlerinin sürdürülmesi esastır.

Bu kapsamda gemide, güvenli işletme ve gözetimi sağlayacak yeterli sayıda mürettebat bulundurulur. Geminin seyre hazırlık süresi kısa olup, piyasa koşullarının elverişli hale gelmesi veya operasyonel ihtiyaçların doğması halinde kısa süre içerisinde yeniden ticari faaliyete başlaması mümkündür.

Hot Lay-Up uygulaması, geminin hızlı şekilde yeniden hizmete alınmasına olanak sağlamakla birlikte, sürekli personel istihdamı, enerji tüketimi ve işletme giderlerinin devam etmesi nedeniyle Cold Lay-Up uygulamasına kıyasla daha yüksek maliyetli bir bekleme yöntemidir.

2. Cold Lay-Up

Geminin uzun süre ticari faaliyette bulunması planlanmadığı durumunda bu bekleme şekli uygulanır. Bu süreçte ana makine ve yardımcı sistemler, uzun süreli bekleme koşullarına uygun koruma prosedürleri uygulanarak devre dışı bırakılır ve geminin teknik ekipmanlarının muhafazası için gerekli tedbirler alınır.

Lay-Up süresince gemideki personel mevcudu, geminin güvenliğinin ve emniyetinin sağlanması amacıyla asgari seviyeye indirilir veya yalnızca düzenli gözetim ve kontrol faaliyetlerini yürütmek üzere yeterli sayıda personel bulundurulur.

Geminin yeniden ticari hizmete alınabilmesi için kapsamlı hazırlık çalışmalarının gerçekleştirilmesi, gerekli bakım ve testlerin tamamlanması, makine ve ekipmanların operasyonel yeterliliğinin doğrulanması ve klas kuruluşu tarafından talep edilen kontrollerin yerine getirilmesi gerekmektedir.

Cold Lay-Up uygulamasında gemi tamamen pasif durumda olduğundan yeniden sefere dönüş süresi, Hot Lay-Up uygulamasına kıyasla daha uzun olmakta ve daha fazla maliyet gerektirmektedir.

Geminin Lay-Up Statürüsünde Değerlendirilmesi için Aranan Kriterler

Geminin Lay-Up kapsamında değerlendirilebilmesi için;

  • Yük veya yolcu taşımacılığı faaliyetinde bulunmaması,
  • Ticari sefer gerçekleştirmemesi,
  • İşletme faaliyetlerinden geçici olarak durdurulmuş olması

gerekmektedir.

Operasyonel faaliyetlerin devam ettiği veya geminin ticari hizmet kapsamında normal şekilde kullanıldığı durumlar Lay-Up statüsünde değerlendirilmeyecektir.

Yük operasyonu kapsamında oluşan beklemeler, liman yoğunluğu, hava koşulları, teknik hazırlık süreçleri veya operasyonel nedenlerden kaynaklanan olağan bekleme süreleri Lay-Up olarak kabul edilmemektedir.

Lay-Up süresince geminin teknik sistemlerinin korunması ve tekrar hizmete alınmaya uygun şekilde muhafaza edilmesi esastır.

Bu kapsamda;

· Bağlama ve demirleme düzeninin güvenliğinin sağlanması,

  • Yangın, su alma ve çevresel risklere karşı gerekli önlemlerin uygulanması,
  • Geminin düzenli olarak kontrol ve gözetim altında tutulması,
  • Yeterli personel veya uygun gözetim hizmetinin devam ettirilmesi.

gerekmektedir.

Geminin Lay-Up statüsüne alınması planlandığında, aşağıdaki bilgilerin sigortacıya veya yetkilendirilmiş sigorta aracısına zamanında bildirilmesi gerekmektedir:

  • Lay-Up başlangıç tarihi ve Öngörülen Lay-Up süresi,
  • Uygulanacak Lay-Up türü (Hot Lay-Up / Cold Lay-Up),
  • Lay-Up lokasyonu ve nedeni
  • Lay up sırasınca gemi üzerinde yük olup olmayacağı ve mürettebat sayısı
  • Lay up için ilgili liman ve klas kuruluşlarından gerekli izinlerin alınıp alınmadığı
  • Lay up süresince gemi makinelerinin çalışıp, çalışmayacağı
  • Alınan güvenlik ve koruma tedbirleri.

Sigortacının önceden onayını gerektiren poliçelerde, gerekli bildirim ve onay süreçleri tamamlanmadan gerçekleştirilen Lay-Up uygulamaları, poliçe hükümleri kapsamında teminat değerlendirmesini ve sigortacının sorumluluğunu etkileyebilecektir.

Lay-Up uygulaması, geminin yanlızca limanda beklemesi olarak değerlendirilmemekte, gerekli tedbir ve güvenlik kriterlerinin yerine getirilmesi gereken ve sigorta kapsamında riskin yeniden değerlendirilmesini gerektiren özel bir durum olarak ele alınmalıdır. Bu nedenle, geminin Lay-Up statüsüne alınması öncesinde gerekli bildirimlerin yapılması, sigorta poliçesi hükümlerine uygun hareket edilmesi ve sigortacı tarafından talep edilen bilgi ve belgelerin zamanında paylaşılması önem arz etmektedir.