Trump’ın İran çıkışı deniz sigortalarını da etkiledi

Burak Karadeniz / SİGORTAMNEWS DOSYA HABER

2026 yılına küresel ticaret savaşları ve jeopolitik gerilimlerin gölgesinde giren denizcilik sektörü, tarihin en zorlu sınavlarından birini veriyor. ABD Başkanı Donald Trump’ın İran ile ticaret yapan ülkelere yönelik yüzde 25 ek gümrük vergisi tehdidi ve Hürmüz Boğazı çevresindeki askeri hareketlilik sinyalleri, deniz sigortacılığının kalbi Londra (Lloyd’s) piyasasını harekete geçirdi.

DENİZ SİGORTA PRİMLERİNDE "OCAK SIÇRAMASI"

Ocak 2026 itibarıyla Basra Körfezi geçişlerinde uygulanan "Ek Savaş Riski Primi" (AWRP), bir önceki aya göre yüzde100’ün üzerinde bir artış gösterdi. 2025 sonunda gemi değerinin yüzde 0,10-0,15 bandında olan primler, Trump’ın açıklamalarıyla birlikte yüzde 0,45 seviyelerine kadar tırmandı. Bu durum, 100 milyon dolar değerindeki bir ham petrol tankerinin (VLCC) her geçişinde yaklaşık 450 bin dolarlık ek bir maliyetle karşı karşıya kalması anlamına geliyor.

ÜÇ CEPHELİ KISKAÇ: KARADENİZ, KIZILDENİZ VE ŞİMDİ BASRA

Denizcilik analistleri, sektörün daha önce görülmemiş bir "coğrafi kuşatma" altında olduğunu belirtiyor. Karadeniz’de devam eden mayın riski ve Kızıldeniz’deki Husi saldırılarının ardından Basra Körfezi’nin de "yüksek riskli bölge" statüsünün derinleşmesi, navlun fiyatlarını tetikliyor.

SEKTÖR TEMSİLCİLERİ NE DİYOR?

Konuyla ilgili görüş bildiren deniz sigortacılığı uzmanları, riskin sadece fiziksel saldırılarla sınırlı olmadığını vurguluyor:

"Şu an en büyük endişe, ABD yaptırımları nedeniyle sigorta poliçelerinin geçersiz sayılması veya tazminat ödemelerinin bürokratik engellere takılması. Armatörler sadece füzelerden değil, Washington’dan gelecek bir imza ile gemilerine el konulmasından veya hukuki korumasız kalmaktan korkuyor."

ENERJİ FİYATLARINA "SİGORTA" ZAMMI KAPIDA

Basra Körfezi’nden geçen günlük yaklaşık 20 milyon varillik petrol trafiği, artan sigorta maliyetleri nedeniyle doğrudan baskı altında. Uzmanlar, sigorta primlerindeki bu artışın doğrudan pompa fiyatlarına ve küresel enflasyona yansıyacağı konusunda uyarıyor. Tanker trafiğinde yaşanan yüzde 12’lik haftalık düşüş, enerji arz güvenliğinde yeni bir krizin habercisi olarak yorumlanıyor.

GELECEK SENARYOLARI

Eğer Trump yönetimi İran’a yönelik deniz ablukası veya "sıfır petrol" politikasını askeri güçle destekleme kararı alırsa, sigorta primlerinin "sigortalanamaz" seviyelere çıkabileceği ve Hürmüz Boğazı’nın ticari gemiler için tamamen kapanabileceği endişesi piyasalara hakim.

1. BASRA KÖRFEZİ GEMİ TRAFİĞİ VE NAVLUN TAHMİNİ (OCAK 2026)

Trump'ın göreve gelmesi ve İran'a yönelik sert yaptırım sinyalleri sonrası, Hürmüz Boğazı'ndan geçen gemi trafiğinde hem hacim hem de maliyet yapısı değişti.

2. SİGORTA PRİMLERİNDE SON 3 AYLIK DEĞİŞİM (ENDEKS: 100)

Aşağıdaki tablo, 2025 sonundan 2026 Ocak ortasına kadar olan süreçte, gemi değerinin yüzdesi olarak alınan Savaş Riski Primleri (War Risk Premiums) değişimini göstermektedir.

Analiz Notu: Basra Körfezi'ndeki artışın en büyük sebebi, Trump’ın yüzde 25'lik gümrük vergisi ve olası bir deniz ablukası ihtimalidir. Sigortacılar, gemilere el konulma riskini "Savaş Riski" kategorisinde en üst sıraya yerleştirdi.

3. DENİZ SİGORTACILARI İÇİN "KUSURSUZ FIRTINA" SENARYOSU

Sigorta şirketlerinin (Lloyd’s of London ve P&I kulüpleri) şu an masada tuttuğu üç ana risk faktörü:

1. Hukuki Belirsizlik: ABD yaptırımları nedeniyle sigorta tazminatlarının ödenemez hale gelmesi (Yaptırım uyumsuzluğu).
2. Yeniden Sigortalama (Reinsurance) Maliyetleri: Sigorta şirketlerini sigortalayan dev şirketlerin, Orta Doğu genelini "Kırmızı Bölge" ilan ederek kapasitelerini daraltması.
3. Fiziksel Tehdit: İran'ın Hürmüz Boğazı'nda "Gemi Durdurma ve Denetleme" faaliyetlerini artırması.